Petroskoi

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="НП+Россия" >LinnuПетрозаводск

Petroskoi

Petroskoi, Karjalan tazavaldu

Petroskoi (ven. Петрозаво́дск, veps. Petroskoi, suom. Petroskoi) on linnu tazavaldalazen merkičyksenke Ven'an luodehpuoles Oniegujärven rannal; Karjalan tazavallan piälinnu, kudamas rodieu Petroskoin linnukundu (karj. Petroskoin linnukundu, suom. Petroskoin kaupunkipiiri).

6. sulakuudu vuvvennu 2015 linnale annettih Ven'an Federacien Sodakunnivon linnu -arvonimi.

Etimolougii

Eländykohtu rodih tiä kaznuoružuzavodan perustajes, allus zavodu sai Šuojun zavodan nimen (nimi liittyy Šuojun pogostah, kudaman alovehel luajittih tuotando), zavodua ruvettih nostamah 1. syvyskuudu vuvvennu 1703. Jo vuvvennu 1704 — nostandan lopukse — zavodu sai Petrovskoin zavodu -nimen Pedri I:n kunnivokse. Zavodas ymbäri kazvanuh kylä sai Petrovskoi sloboda -nimen. Vuvvennu 1777 sloboda sai linnan stuatusan da Petroskoi-nimen. Vuvvennu 1941, konzu suomelazet valloitettih linnan, sen nimi muutettih Äänislinnakse (suom. Äänislinna) libo Onegaborgakse (ruoč. Onegaborg фин., швед.: "dvorču Oniegujärvel"). Konzu Ruskei Armii piästi linnan, sille uvvessah annettih Petroskoi-nimi.

Fiiziekku-muantiijollizet ominažuot

Muantiijolline sijoittumine

Linnu on Päivännouzu-Jevroupan tazangon alovehel pohjazeh päi Anuksen ylängöspäi da Šokšan harjandehespäi. On Oniegujärven Petroskoin lahten rannal amfiteatrannu järviterrasoil, levii rannikkuo myöte 21,7 kilometrile. Linnu on ymbäröitty mečil lounahas da Oniegujärven Petroskoin lahtel koillizes.

Nol’akilometri on Sverdlovan da Dzeržinskoin uuliččoin ristavukses — Karjalan tazavallan Ven’an poštan taloin luo.

Petroskoi on 1091 kilometrii piäs pohjazeh päi Moskovaspäi da 412 kilometrii piäs koillizeh päi Piiterispäi.

Petroskoin aloveh on 113,26 km², yhtes linnukunnan alovehenke — 615,9 km².

Haldivollizesti Petroskoi kuuluu Petroskoin linnukundah, se on linnukunnan ainavonnu eländykohtannu. Linnu kaikis puolis on ymbäröitty Onieganrannikon piirin alovehel, sen haldovollizennu keskuksennu linnugi on.

Aigupoujassu

thumb|center|320px|Valgei yö Petroskois,
24. kezäkuudu vuvvennu 2019, 00:12 (Moskovan aigu) Petroskoi on čuassualovehel МСК (Moskovan aigu). UTC:n aijas ero on +3:00. Käytetyn aijan da muantiedopitkevyön mugah keskimiräine keskipäivy algavuu Petroskois 12:43 aigah.

Ilmasto

Petroskoi kuuluu Peräpohjazih piirilöih.

Petroskoin ilmasto on lauhkei mannerilmasto meri-ilmaston piirdehienke. Talvi on pitky, lauhkei; kezä on lyhyt da viilei. Keskimiäräine lämbötila on +3,1°. Pakkazetoi aigu kestäy 120—130 päiviä. Siä on muuttelii, ku on äijy siklonua päivänlaskuspäi. Enämbi migu puolet kaikis vuvven päivis ollah pilveksizet. Vuvven vihmoin da lumien miäry on 611 millimetrua. Kevät tulou sulakuun puolivälis, ga viluloi voi pidiä oraskuulgi, toiči panou lundugi. Kezä algavuu kezäkuun enzimäzel puoliškol.

Suutkien valgei aigu kestäy 22 čuassuu kezäkuul (), 21 čuassuu heinykuul, 16 čuassuu elokuul.

Heinykuun keskimiäräine lämbötila on 17 °C. Puaksuh tuullah päivännouzutuulet, kudamat tuvvah pitkällizii vihmoi. Toiči kezäl Karjal on Jevroupan antisiklonan pohjazen ozan vallas da poudupäivinny ilman lämbötila voi olla 30 °C, yhtelläh moine siä voi terväh muuttuo da rodieu puadari da ruvetah tuulemah kovat päivänlaskun libo vilut pohjazen tuulet.

Sygyzy märgien lounastuulienke libo kajožien, ga viluloin päivienke (toiči halloinkegi alangoloil) tulou syvyskuun allus.

Петрозаводска ilmasto

Tunnus	Pak.	Tuh.	Kevätkuu	Sul.	Oraskuu	Kezäkuu	Heinykuu	Elo.	Syv.	Lig.	Kylm.	Talv.	Vuozi
Absol'uuttulämbötila°C	5,5	7,3	15,5	24,2	33,0	34,3	33,9	32,4	28,5	21,3	11,1	9,4	34,3
Keskimäine absol'uuttulämbötila, °C	−6,4	−5,9	−0,3	6,5	13,6	18,4	21,5	18,6	13,1	6,4	−0,5	−4,3	6,7
Keskimäine lämbötila, °C	−9,3	−9,1	−3,7	2,3	8,7	13,7	17	14,5	9,5	3,8	−2,8	−7	3,1
Keskimäine minimunlämbötila, °C	−12,6	−12,3	−7	−1,6	3,9	9	12,5	10,7	6,3	1,4	−5,2	−9,9	−0,4
Absol'uuttuminimun, °C	−41,6	−39,3	−30	−19,3	−9,8	−2,6	−0,1	−1,7	−5	−13,4	−27,5	−36,8	−41,6
Vihmu- da lumimiäry, mm	36	26	32	30	48	64	82	82	60	59	50	42	611
Otettu: Погода и климат

Failu:ПетрозаводскНабережнаяОнежского озера.jpg

Oniegujärven Petroskoin lahti

Gidrogruafii

Linnu on Jevroupan toizekse suuren Oniegujärven Petroskoin, Nemsoin da Jänöinlahеien rannoil. Oza linnas on Oniegujärven keskusozan rannoil. Jogiloin da kanualoin sistieman vuoh Petroskoil on piäzy Baltiekanmerele, Vienanmerele, Barencevon merele, Kaspien da Mustale merele. Linnan alovehel ollah järvet ven. Денное, ven. Ламба, Logmajärvi da ven. Четырёхвёрстное. Logmajärven da Onieguоärven yhtistäy Solomannin salmi.

Linnas poikki virduau 20 jogie da ojua, kudamii myöte ei sua kulgie laivoil: ven. Лососинка, ven. Неглинка, ven. Рыбка, ven. Сельгская Речка, ven. Томица, ven. Большой ручей, oja ven. Вилда, ven. Каменный ручей, oja ven. Кекасручей, ven. Малый ручей, oja ven. Студенец, ven. Студёный ручей, oja ven. Тереж, jogi ven. Соломень da kuuzi ojua, kudamil on sama nimi — Nimetöi oja.

Linnan alovehel on läs 100 nouzemua.

Rahvaslugu

Kogo Ven'an vuvven 2020 rahvahanluvun tiedoloin mugah 1. ligakuudu vuvvennu 2021 eläjien luvun puoles linnu oli 84. sijal 1118 linnas Ven'an Federacies.

Petroskois enimyölleh eläy ven'alastu. Sidä paiči linnas eläy karjalastu (linnas eläy 20 % tazavallan karjalazii) da vepsälästy (linnas eletäh enämbi migu puolet Karjalan vepsäläzis da nelläs oza Ven’an kaikis vepsäläzis). Kaikkiedah Petroskois eläy läs 50 eri kanzua. thumb|Petroskoin Zaksu Eläkehfondan hallindon tiedoloin mugah Petroskois eläy 85,5 tuhattu eläkkehelästy. Eläkkehen suannuon keski-igä on 64 vuottu, enämbi migu 6 700 hengel on enämbi 80 vuottu, 409 hengel jo on 90 vuottu da enämbi. Vuvvennu 2010 kolme hengie täytti sada vuottu.

Nevvostovallan aigah Petroskois (vuvves 1918 vuodessah 1991) linnan rahvaslugu kazvoi enämbi migu 14 kerdah — 19,8 tuhandes hengie 283 tuhandessah hengie. Vuvven 2019 tiedoloin mugah Petroskois eli 280 170 hengie.

Ven’an talovuskehityksen ministerstvan ennustuksien mugah eläjien lugu rodieu:

• 2024—290,92 tuhattu hengie.
• 2035—310,29 tuhattu hengie.

Kanzalližukset (2002)

Onego-mustopačas

<timeline> Colors=

 id:bars value:green

ImageSize = width:360 height:350 PlotArea = width:260 height:300 left:100 bottom:30 AlignBars = late

DateFormat = x.y Period = from:1 till:50000 TimeAxis = orientation:horizontal

BarData=

 bar:1 text:Ven'alazet
 bar:2 text:Karjalazet
 bar:3 text:Suomelazet
 bar:4 text:Valgoven'alazet
 bar:5 text:Ukrainalazet
 bar:6 text:Vepsäläzet
 bar:7 text:Azerbadžansat
 bar:8 text:Armienielazet
 bar:9 text:Pol’šalazet
 bar:10 text:Tatuarat
 bar:11 text:Čiganit
 bar:12 text:Jevreit
 bar:13 text:Gruuzielazet
 bar:14 text:Nemsat
 bar:15 text:Čuvašit
 bar:16 text:Muut

PlotData=

 color:red width:10
 bar:1 from:start till:49999 color:bars
 bar:2 from:start till:13527  color:bars
 bar:3 from:start till:7383  color:bars
 bar:4 from:start till:7081 color:bars
 bar:5 from:start till:6255  color:bars
 bar:6 from:start till:2715  color:bars
 bar:7 from:start till:1394  color:bars
 bar:8 from:start till:1029  color:bars
 bar:9 from:start till:839   color:bars
 bar:10 from:start till:440   color:bars
 bar:11 from:start till:435  color:bars
 bar:12 from:start till:397  color:bars
 bar:13 from:start till:361  color:bars
 bar:14 from:start till:321  color:bars
 bar:15 from:start till:368  color:bars
 bar:16 from:start till:3346 color:bars

LineData =

points:(267,313)(287,333)     color:white      width:10
points:(260,313)(280,333)     color:white      width:10
points:(253,313)(273,333)     color:white      width:10

TextData=

 pos:(50,340) fontsize:XS text:Kanzalližus
 pos:(150,319) fontsize:9 textcolor:white text:218182 чел.
 pos:(310,319) fontsize:9 textcolor:white text:81,8%
 pos:(180,302) fontsize:7 textcolor:black text:13527 чел.   5,1%
 pos:(180,283) fontsize:7 textcolor:black text:7383 чел.   2,8%
 pos:(180,264) fontsize:7 textcolor:black text:7081 чел.   2,7%
 pos:(180,245) fontsize:7 textcolor:black text:6255 чел.   2,3%
 pos:(180,227) fontsize:7 textcolor:black text:2715 чел.   1,0%
 pos:(180,208) fontsize:7 textcolor:black text:1029 чел.   <1%
 pos:(180,189) fontsize:7 textcolor:black text:839 чел.    <1%
 pos:(180,170) fontsize:7 textcolor:black text:440 чел.    <1%
 pos:(180,152) fontsize:7 textcolor:black text:435 чел.    <1%
 pos:(180,133) fontsize:7 textcolor:black text:397 чел.    <1%
 pos:(180,114) fontsize:7 textcolor:black text:361 чел.    <1%
 pos:(180,95) fontsize:7 textcolor:black text:321 чел.     <1%
 pos:(180,77) fontsize:7 textcolor:black text:283 чел.     <1%
 pos:(180,58) fontsize:7 textcolor:black text:249 чел.     <1%
 pos:(180,39) fontsize:7 textcolor:black text:5668 чел.    2,1%

</timeline>

Kanzalližukset	1926		1933		2002		2010
	число	%	число	%	число	%	число	%
Kaikkiedah	27 105	100	47 502	100	244 760	100	248 494	100
ven'alazet	23 112	85,27	39 858	83,91	218 182	81,8	215 549	86,7
karjalazet	2 193	8,09	3 771	7,94	13 527	5,1	9 889	4,0
suomelazet	668	2,46	749	1,58	7 383	2,8	4 493	1,8
muut	1 132	4,18	3 124	6,64	5 668	10,3	18 563	7,5

Kanzalližukset

Vuvven 2020 rahvahanluvun tiedoloin mugah eletäh moizet kanzat (kanzalližuksii, kudamien lugu on vähembä 0,1 %, kačo Muut-rivih liittyjäs huomavukses):

Kanzalližus	Lugu, hengie	Vuitti
Ven’alazet	163 722	69,70 %
Karjalazet	6258	2,66 %
Valgoven’alazet	2160	0,92 %
Ukrainalazet	2066	0,88 %
Suomelazet	1770	0,75 %
Vepsäläzet	1337	0,57 %
Armienielazet	714	0,30 %
Аzerbaidžansat	654	0,28 %
Tatuarat	386	0,16 %
Тadžikat	340	0,14 %
Uzbekat	291	0,12 %
Čiganit	277	0,12 %
Muut	54 922	23,40 %
Kaikkiedah	234 897	100,00 %

Valduelimet

Paikalline ičehaldivo

Petroskoin linnan haldivo da Petroskoin nevvosto ollah Leninan prospektal talois № 2

Onieganrannikon piirin haldivon taloi Pravdan uuličal

Petroskoin linnan nevvosto on Petroskoin linnukunnan ezityselin, kudamah kuuluu 28 deputuattua, heidy vallitah viijekse vuottu segasistieman mugah — 14 vallitah partieloin luvetteluloin mugah, 14 yhten ezittäjän valličuskundien mugah. Nygöine toimii nevvosto vallittih valličukses 19. syvyskuudu vuvvennu 2021. Linnan nevvoston piälikökse 7. ligakuudu vuvvennu 2021 vallittih Nadežda Il’nurovna Dreizis (Yhtenäine Ven’a).

Petroskoin linnukunnan piälikkö on Petroskoin linnukunnan korgevin vallittavu virgu. Vuodessah 2015 sidä vallittih rahvas; vuvven 2015 elokuus vallitah viijekse vuottu linnan nevvoston deputuatat kandiduatois, kudamii ezittäy kilbukomissii. Komissien muvvostetah Petroskoin nevvosto da Karjalan tazavallan piämies. Vuvven 2023 talvikuun 1. päiväs sit virras on Irina Sergejevna Kolihmatova, händy valličči Petroskoin linnan nevvosto.

Petroskoin linnukunnan hallindo on toimehpanii-käskyelin, sen muvvostau linnan piämies da se on alalline paikallizen ičehaldivon elin ilmai täyzivaldažuksien miärättyy aigua.

Petroskois sežo ruatah Onieganrannikon piirin paikallizen ičehaldivon elimet, sih haldivoh Petroskoin linnu ei kuulu.

Tazavallan elimet

Petroskois ollah tazavallan vallan kai zakonoinluajindu-, toimehpanii- da suudoelimet. Karjalan tazavallan halličus da Karjalan tazavallan piämiehen haldivo ollah samas talois Leninan prospektal, Zakonoinluajindukerähmö da Peruszakonalline suuudo ollah samas talois Kuibiševan uuličal, Korgevin suudo — Kirovan uuličal, Karjalan tazavallan välisuudo — Ruskien Armien uuličal.

center|210px	center|210px	center|210px	center|180px	center|180px
Karjalan tazavallan halličuksen taloi da Karjalan tazavallan piämiehen haldivo	Zakonoinluajindukerähmön da Peruszakonallizen suvvon taloi	Korgeviman suvvon taloi	Ven’an Federacien eläkehfondan Karjalan tazavallan ozaston taloi	Karjalan tazavallan Valisuvvon taloi

Federuallizet

Petroskois ollah federuallizien valduelimien ezitystöt Karjalan tazavallas:

• Karjalan tazavallan prokuratuuru
• Ven’an Federacien tutkindokomitietan tutkindohallindo Karjalan tazavallas
• Karjalan tazavallan syväipuolizien azieloin ministerstvu
• Ven’an Federacien rahvahanpuolistusazieloin, hädätiloin da luondohädäjälgilöin hävitändyministerstvan piähallindo Karjalan tazavallas
• Sodakomissuariattu
• Federuallizen tullipalvelun Luodehen tullihallindon Karjalan tulli
• Eläkehfondan ozasto
• Federuallizen poštulaitoksen Karjalan tazavallan hallindo
• Ven’an Federacien sociualukaičusfondan alovehelline ozasto Karjalan tazavallas

Federuallizien ministerstvoin hallindot Karjalan tazavallas da departuamentat:

• Oigevusministerstvu
• Suudodepartuamentan hallindo Karjalan tazavallas
• Tevolližus- da kauppuministerstvu Pohjazes piiris

Federuallizien palveluloin hallindot da alovehellizet ozastot Karjalan tazavallas:

• Federuallizen turvalližuspalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen kurituspalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen suudopiätöksien täyttämispalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federualline migraciipalvelu
• Federuallizen veropalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen monopouliivastazen palvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen valdivokasan hallindo Karjalan tazavallas
• Federualline rahavaroin- da b'udžiettutarkastuksen palvelu
• Federuallizen rahavaroin markinoin alovehelline ozasto Luodehpuolen federuallizes okrugas
• Federuallizen poštu- da telelaitoksen, tiedotehnolougieloin da joukkoviestindän tarkastuspalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen käyttäjien oigevuksien puolistamizen da ristikanzan hyvineländän tarkastuspalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen luonnonrikkahuksien käytön tarkastuspalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federuallizen kirjalepanon, mualuvettelun da kartanpiirustuksen valdivopalvelun hallindo Karjalan tazavallas
• Federualline opastusalan tarkastuksen palevelu Opastanduministerstvas
• Federuallizen ajonevvoalan tarkastuspalvelun avtotielöin valdivotarkastushallindo Karjalan tazavallas
• Valdivolline ruavontarkastuslaitos Karjalan tazavallas
• Federuallizen valdivostatistiekan alovehelline palvelulaitos Karjalan tazavallas
• Federuallizen žiivattoinliečindän da kazvihuollon tarkastuspalvelun hallindo Karjalan tazavallas, Arhangelin alovehes da Nenecien avtonoumizes piirikunnas

Federuallizien agenstvoin hallindot Karjalan tazavallas:

• Federuallizen muanuumenien agenstvu
• Federuallizen valdivo-omažuon johtamistoimiston alovehelline hallindo Karjalan tazavallas
• Tevolližuon da energietiekan ministerstvan Federuallizen tehniellizen kundohpanendu- da metrolougiitoimiston (enne — ven. Госстандарт России). Alovehelline elin — Federualline valdivolaitos "Karjalan standartizacien, metrolougien da sertifikacien keskus"
• Federualline veziresursoin agenstvu — Neva-Luadoguvezisöalan vezistöhallindon vezivaroin ozasto

Alovehelline jago

thumb|220px|Petroskoin mikroalovehet thumb|200px|Nägöala Golikovkan mikroalovehele tuhukuul vuvvennu 2022 [[Tiijosto:Вид на Петрозаводск летом. A view of Petrozavodsk in summer.jpg|thumb|200px|Nägöala Petroskoin linnale ylängölpäi (heinykuu vuvvennu 2022). Loitomba nägyy Oniegujärvi]] thumb|200px|Nägöala linnan keskuksele — Leninan prospektu — huondeksel (heinykuu vuvvennu 2022)

Vuvves 1988 linnan virrallizet alovehet (Ligakuun da Leninan) ollah otettu iäre. Sit aijas piirilöikse petroskoilazet sanotah mikroalovehii, histouriellizesti roinnuzii paikanimilöi, kudamat omas puoles jagavutah pienembih mikroalovehih, net sežo sit voijah jagavuo.

Täl aigua Petroskoin linnas ollah moizet mikroalovehet: ven. Бараний берег, ven. Выгойнаволок, ven. Голиковка, Drevl’anku, ven. Железнодорожный (ven. Пятый посёлок), ven. Зарека, ven. Зимник, ven. Ивановские острова, Kukoimägi, ven. Ключевая, ven. Октябрьский, ven. Окунья Тоня, ven. Онежский, ven. Первомайский, ven. Перевалка, ven. Пески, ven. Птицефабрика, ven. Радиозавод, ven. Рыбка, ven. Сайнаволок, Pohjaine tevolližusaloveh, Silikuattuzavodu, Solomanni, Suolusmägi, Suolusmäin kirpiččuzavodan pos’olku, Tepličnii-souhozan pos’olku, ven. Томицы, Keskus da Suvine tevolližusaloveh. Suurimat mikroalovehet ollah Drevl’anka (60 tuhattu eläjiä) da Kukoimägi (50 tuhattu eläjiä).

Linnan simvouliekku

Gimnu

Vuvvennu 2001 linnan haldivo ilmoitti kilvan gimnan kirjutandas. Reknailtih ottamah käyttöh gimnu linnan 300-vuozipäiväkse. Kilbu piettih tekstan da muuzikan kirjutandas yhtel aigua. Tekstua da muuzikkua arvostelukundu kačoi kogonazennu, jagamattomannu tevoksennu. Loppuistundos arvostelijat kuunneltih gimnan 20 projektua, yhtelläh gimnua ei hyväksytty.

Tervehyöhoido

• V. A. Baranovan nimine tazavallan bol’ničču
• I. N. Grigovičan nimine lapsien tazavallan bol’ničču
• Tazavallan tartumubol’ničču
• Tazavallan perinatualukeskus
• Tazavallan stomatolougiikeskus
• Tazavallan nahku- da sugupuolitaudiloin dispanseru
• Tazavallan norkoulogudispanseru
• Tazavallan onkolougiidispanseru
• Tazavallan tuberkul'ouzanvastustuskeskus
• Tazavallan verenandostansii
• Tervehyönhoijon da epidemiolougien keskus Karjalan tazavallas
• Kiirehellizen liečeavun bol'ničču
• Linnan lapsien bol'ničču
• K. A. Gutkinan lapsensuandutaloi
• Voinan veteruanoin gospitali. 23. tuhukuudu vuvvennu 1990 Tazavallan bol’ničas № 2 rodih tazavallan terepeuhtugospitali Suuren Ižänmuallizen voinan veteruanoih nähte
• Linnan polikliiniekku № 1
• Linnan polikliiniekku № 2
• Linnan polikliiniekku № 3. On avattu 5. kevätkuudu vuvvennu 1996
• Linnan polikliiniekku № 4
• Linnan lapsien polikliiniekku № 1
• Linnan lapsien polikliiniekku № 2
• Palliativizen liečeavun keskus
• Lieče-fiskul’tuuran dispanseru
• Suudo-liečetutkindon b’uro
• Lieče-sanituarine ozasto № 10

Talohus

thumb|Veropalvelun taloi Petroskois

B’udžiettu

Vero- da ei-verotuloloin struktuuras enin vuitti kuuluu fiizizien persounoin veroloile — 36,8 %, maksollizis palvelulois tulot ollah 26,4 %, omažuon käytändäs da realizacies — 24 %. Muuloin tuloloin miäry on vähembä 3 %. Kulut opastukseh, tervehyshoidoh da sociualupoliitiekkah ollah enämbi 70 % kaikis kululois.

Vuvven 2014 piäparametrit oldih: tulot — 4,913 miljardua rubl'ua, kulut — 5,238 miljardua rubl'ua. Petroskoin b’udžiettu on vajavaine.

Energietiekku

Sähkön da lämmänannandan piälähtehenny on Petroskoin lämbökeskus. Läs 85 % lämbyö da kolmas vuitti sähkyö, kudamua tarviččou linnu, suajah Petroskoin lämbökeskukses.

Tevolližus

thumb|Puustikon mustopačas, kudai luajittih mašinoinrakendajien kunnivokse vuvvennu 2012 Petroskois ruatah konehenrakendamis-, metallu-, puu-, rakendamis-, kebjei-, kniigupainoala-, syömistevolližuot.

thumb|Petroskoin mašinoinrakendamiszavodu

Tevolližuslaitoksis suahah sähköenergiedu, lämböenergiedu, atomtevolližuon laittehistuo, bumuaganluajindulaittehii, puumaterjualua (niidy vietäh toizih mualoihgi), sruugattuu puumaterjualua, ikkunoin da veriälöin elementua, ombelu- sego trikotuažuveššii, lihua, maidotuotehtu, jiämaiduo, leibiä, viinua, jogapäivähizen elaijan tavarua, mustolahjua da tostu tavarua..

Rahavaroin palvelut

220px|thumb|Karjalan tazavallan Kanzalline banku Linnas ollah Karjalan tazavallan Kanzalline banku da Ven'an da ulgomualoin kommerciibankoin ozastot: "VTB", ven. «Росбанк», ven. «Россельхозбанк», "Sberbanku", ven. «Райффайзенбанк» da muut. Kaikkiedah on läs 30 bankua sa niilöin ozastuo.

Kauppu

thumb|200px|Maksi-kauppukeskus Linnas ruatah federuallizien da paikallizien kauppuverkoloin laukat, on mondu bazarii. Suurimat kauppukeskukset ollah: ven. «Лотос-Plaza», "Maksi", "Tetris". Suurimat kauppuverkot ollah: "Lenta", "Sunlight", ven. «Светофор]», ven. «Детский мир», "New Yorker", ven. «Снежная Королева», ven. «Буквоед», ven. «Пятёрочка», ven. «Рив Гош», ven. «АДАМАС», ven. «Магнит», ven. «Перекрёсток», "DNS", ven. «Ситилинк», ven. «М.Видео», "Fix Price", ven. «Л’Этуаль», ven. «Спортмастер», "ZENDEN", "Gloria Jeans".

Ajonevvot

Avtoliikendeh

Moskovassah Petroskoispäi on 1010 km, Piiterispäi — 412 km, Suomessah Sinisty tiedy myöte ei ole enämbiä 350 km. Linnan kauti mennäh federuallizet juamat E 105 Р21 "Kola" (Piiteri — Murmansku — Norviegii). Ližäkse Petroskois algavutah moizet alovehellizet dorogat: А133 Petroskoi — Suojärvi da Р19 Petroskoi — Voznesen’n’u — Oštan pogostu.

Raududorogu

thumb|200px|Petroskoin raudutieazemu Petroskoin stansii on suurin raududorogoin keskus (Piiterih, Murmanskah, Sordavalah, Kostamukseh).

Raududoroguviendöi todevuttau Okt’abr’skoi raududorogu (Ven’an raududorogoin ozasto). Ven’an raududorogoin programman hantuzis vuvvennu 2005 elektreficiiruittih raududorogan pala Idel’ — Petroskoi — Sviri. Okt'abr'skoin raududorogan merkijuna № 17/18 "Карелия" (Petroskoi—Moskovu). Toizet paikallizet junat ollah "Kalevala" (Petroskoi — Piiteri) da "Petroskoi — Kostamus". 28. talvikuudu vuvvennu 2012 opittih liikkuo junat Petroskoin da Jovensuun välil.

Lähilinnan viendöi hommuau ven. «Северо-Западная пригородная пассажирская компания".

Trolleibusat

thumb|200px|Linnan yhteiskunnallizet ajonevvot Petroskois trolleibusat ruvettih alalleh käymäh 5. syvyskuudu vuvvennu 1961.

Avtoubussu

9. oraskuudu vuvvennu 1915 Petroskois avattih avtoubussoin liikeh. Enziallus avtoubusannu oli mašin viijele hengele, sen omistajannu oli A. V. Timofejev. Valdivolline avtoubussuparku rodih Petroskois vuvvennu 1921 (tulii Avtokolonnu № 1126).

Ilmuyhtevys

Kahtentostu kilometrin piäs linnaspäi luodeheh on lendoazemu. Alalleh lendokonehet ruvettih lendämäh Moskovah 30. oraskuudu vuvvennu 2009, Helsinkih da Piiterih kylmykuul vuvvennu 2011.

Petroskoin lendoazemal on Kanzoinvälizen lendoazeman stuatussu.

Veziajonevvot

Syvyskuul vuvvennu 1704 Lohijovensuuh nostettih valgamo, ku suas tuvva vetty myöte Anuksen verfile puuškii jadroinke, kudamii luadi Šuojun oružuzavodu.

XIX vuozisual roijah yksittäzet laivastot, laivat ruvetah kulgemah Voznesen’n’ah Svirin jovel, vuozisuan XIX puolivälis — Piiterih, sežo Povenčah da Puudogah.

Vuozisuan XX allus-puolivälis ruvetah kehittymäh Luodehpuolen jogilaivaston reisut, a vuvves 1940 — Vienanmeri-Oniegulaivaston reisut.

Täl aigua navigacien aigah siibilaivat kulgietah Kižin suarele, Sennaja Guba-, Velikaja guba-, Šala-kylissäh. Petroskoih tullah Ven’an matkailulaitoksien krujizulaivat Kižile mennes. Vuozien 1920 allus olluh linnanväline laivureissu Veziazemu — Baranii Bereg vuvvennu 2010 heitti ruandan.

Kunnan talohus

Kylmykuul vuvvennu 1935 Petroskois rubei ruadamah vezibutken enzimäine liinii.

Kunnan talovuon laitokset

Petroskois on enämbi 35 kunnan talovuon laitostu. Niilöin ruadajat kačotah, kohendetah da uvvistetah vienannandan, vienlähtön da lämmönannandan inženierusistiemoi. Nämmis laitoksis ruadau 4,5 tuhattu hengie.

Haldivolaitokset

Linnas ruatah haldivolaitokset da eländypaikkoin omistajien yhtymys. Под управлением ТСЖ находится 10 % многоквартирных домов Петрозаводска.

Opastuslaitokset

Petroskoin linnas ollah Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskus, kaksi korgiedu opastuslaitostu — Petroskoin valdivonyliopisto, Petroskoin A. K. Glazunovan nimine valdivolline konservatourii, toizien linnoin korgieloin opastuslaitoksien ozastot, kudamis suurimannu on Ven'an Federacien Prezidentan tyves ruadajan Ven'an rahvahan talovuon sego valdivollizen sluužban akadiemien Karjalan ozasto, Petroskois 14 ammattiopistuo da 38 keskiškolua.

альт=

Linnas on kaksi korgien opastuksen laitostu (luguh ottamattah toizien linnoin korgeiškolien ozastoloi). Suurin on Petroskoin valdivonyliopisto, kudai perustettih vuvvennu 1940. Karjalan valdivolline pedagouguakadiemii perustettih vuvvennu 1931 kui instituuttu, vuvvennu 1996 se sai yliopiston stuatusan. Vuvvennu 2013 se sanottih effektiivizemättömäkse korgeiškolakse da liitettih Petroskoin valdivonyliopistoh. Petroskois sežo ruadau Petroskoin Glazunovan nimine valdivolline konservatourii.

Kogo Ven’an korgeiškolien opastuslaitoksis Petroskois ollah:

Valdivollizet

• Ven’an Federacien piämiehen alazen rahvahan talohuon da valdivollizen palvelun akadiemien Karjalan ozasto;
• Kogo Ven’an valdivollizen oigevusyliopiston Pohjaine instituuttu

Ei-valdivollizet

Petroskois on 16 keskiopastuslaitostu. Net ollah muuzikkukolledžu, Petroskoin prezidentan kadiettuopisto, liečetiedokolledžu, meččytehniekumu, pedagougukolledžu, mašinoinrakenduskolledžu, avtotransportutehnikumu, jogiopisto, raududorogukolledžu.

Petroskois vuvven 2010 tiedoloin mugah ruadau enämbi 40 opastuslaitostu, niilöis on kolme gimnuaziedu, viizi liceidu, 3 perusškolua da 29 keskiškolua (niilöin luvus yksi kanzalline suomi-ugrilaine škola). Linnas ruadau 86 päivykodii.

Tiedo

Petroskois ruadau Ven’an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskus, se on Ven’an luodehpuolen suurimii tiedokeskuksii, Карельский институт развития образования, ряд проектных организаций.

Kul'tuuru

Petroskoi on Karjalan kul'tuuran da ammattitaijon keskus, kus ollah suurimat kul'tuurulaitokset — kirjastot, muzeit, teatrat, konsertujoukot, opastuslaitokset, liitot sego tiedojärjestöt. Karjalan piälinnan eläjät sego gost'at suvaijah kävvä Karjalan Tazavallan muuzikkuteatrah, Druamuteatrah, Kanzallizeh teatrah, Tyttiteatrah da Karjalan valdivollizeh filarmounieh. Tazavallan vahnin muzei on Kanzalline muzei (on avattu vuvvennu 1873). Linnas ruadau sežo Karjalan tazavallan taidomuzei.

Muzeit

Petroskois ruadau kolme valdivollistu da tazavllan muziedu: Kiži-muzei-zapovedniekku (Petroskois on kaksi ozutteluzualua), Karjalan tazavallan taidomuzei, kudai perustettih vuvvennu 1960, se on endizes vuozisuan XVIII Anuksen gubernien miesgimnuazien taloi, da Karjalan tazavallan kanzalline muzei, kudai avattih vuvvennu 1871 linnan erähäs vahnimas talois — gubernien kansel’uaries. Linnas sežo ruadau ainavo yksittäine taidogallerei "Tyttitaloi". Vuvvennu 1981 perustettih Karjalan tazavallan rahvahan opastuksen histourien muzei. Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Geolougien instituutan tyves ruadau Geolougien muzei. Ruadau sežo Petroskoin tevolližuon histourien muzei. Petroskois on Merimuzei ven. «Полярный Одиссей» (se avattih vuvvennu 1996) и музей Почты (открыт в январе 1995 года в здании Петрозаводского почтамта). Kurgan-sportukeskukses avattih Karjalan sportan histourien muzei. Vuvves 2017 Rigačinan uuličal ruadau yksittyine Nevvostoliitto-suomelazen voinan histourien muzei. Vuvvennu 2018 Petroskoisn valdivonyliopistos perustettih Karjalan matkailun histourien muzei. Ližäkse erähis laitoksis ollah omat muzeit, kudamis ezile tulou laitoksen histourii libo ruado.

Teatrat

Petroskois ruadai viizi ammatillistu teatrua:

• Karjalan tazavallan kanzalline teatru;
• Karjalan tazavallan muuzikkuteatru;
• Karjalan tazavallan tyttiteatru;
• Luomisruadopaja-teatru;
• "Ad Liberum".

• 
  Karjalan tazavallan kanzalline teatru
• 
  Karjalan tazavallan muuzikkuteatru
• 
  Karjalan tazavallan tyttiteatru

Filarmounii

Pwtroskois ruadai Karjalan valdivolline filarmounii. Se on tazavallan suurin konsertulaitos. Filarmounies ruadai kaksi taidojoukkuo — Simfouniiorkestru (taido-ohjuaju da piäorkestranohjuaju Anatolii Ribalko) da Ven'an rahvahan soittimien orkestru "Onego" (taido-ohjuaju da piäorkestranohjuaju Gennadii Mironov). Filarmounii on suures nygyaiagazes talois da sit on suuri konsertuzualu (546 sijua) da Ozuttelu-konsertuzualu (100 sijua). Ozuttelu-konsertuzualas alalleh pannah ezile mualavuksii, gruafiekkua, fotokuvii, vestokuvii, dizaineroin da dekoratiivu-käytöndöllizen taijoin muasteriloin tevoksii.

Kirjastot

Karjalan tazavallan kniigoin piäruokospidäjänny on Karjalan tazavallan kanzalline kirjasto, se avattih vuvvennu 1833. Petroskois sežo ruadau 9 kirjastuo.

Arhiivat

Petroskois on Karjalan tazavallan kanzalline arhiivu — eräs suurimii vuozisualoin XVIII—XXI dokumentoin ruokospiendylaitos Ven'an Pohjazes, se perustettih vuvvennu 1918, da Petroskoin linnan municipualuarhiivu.

Arhitektuuru da nähtävykset

Sodakunnivon linnan mustomerki (Kirovan lagevo)

Petroskoile on annettu stuatussu.

Kuulužimat matkailuobjektat:

• Onieganrannikon randupiha — sie on linnan perustajan Pedri I:n mustopačas, luguzet mustomerkit velleslinnois, Toivomuksien puu da toizet vestokuvat.
• Leninan lagevo — endine Pyöryžy lagevo, kudai sai Vladimir Iljič Leninan nimen.
• Leninan prospektu — Petroskoin uuličču. Piäobjektat — yliopisto, Pohjola-hoteli da muut.
• Kul’tuuru- da huogavopuusto "Halliččijan sadu" — endine Petrovskoin sadu (Kezäsadu), kudai perustettih vuvvennu 1703. Ven’an vahnin puusto, kudamas on Petroskoin zavodan mustopačas. Täl aigua on iloituskompleksannu ilolaittehienke
• Jamka-puusto
• Kirovan lagevo (Taidomuzei, nelli teatrua viijes) da Velleslinnoin kävelykujo.
• Karl Marksan prospektu.
• Aleksandr Nevskoin kirikkö.
• Kurgan-hiihtokeskus.

Kinoteatrat

Kalevala-kinoteatru

Kalevala-kinoteatru on Karjalan tazavallan suurin. Vuvvennu 2011 Petroskois avattih ven. «Мираж Синема»-kinoteatru kuvven zualanke, а elokuul vuvvennu 2012 se avattih Maksi-kauppukeskukses.

Oraskuul vuvvennu 2015ven. «Мираж Синема»-kinoteatru avattih uvves ven. «Лотос-Plaza»-kauppukeskukses.

Linnan päivy

Linnan päiviä pietäh Petroskois kezäkuun jälgimäzenny suovattan. Sidä pietäh linnan Suomen armiespäi piästämizen kunnivokse. Linnan päivänny Petroskois pietäh erilazii pidoloi.

Kanzoinväline Giperboreja-talvifestivuali

Giperboreja-talvifestivuali-2020

Festivualin nimi otettih muinas-griekkalazes mifolougiespäi, kus on pohjazen tuulen Jumal, а Giperboreja on mua pohjazen tuulen ulgopuolel.

Vuvves 1998 Petroskois pietäh Kanzoinvälisty lumi- da jiävestoksien festivualii.

Giperboreja-talvifestivualii pietäh Petroskois joga vuottu tuhukuul Oniegujärven randupihal.

Karjalan valgiet yöt -festivuali

Vuvves 2004 Petroskois pietäh kanzoinvälisty muuzikkufestivualii Petroskoin valdivollizes A. K. Glazunovan nimizes konservatouries

Vozduh-festivuali

Kanzoinvälisty Vozduh-festivualii pietäh Petroskois joga vuottu vuvves 2005 vuodessah 2010, vuvves 2013 vuodessah 2015 da vuvves 2023. Se on ilmufestivuali kezäkuun jälgimäzinny huogavopäivinny.

Joukkoviestimet

Petroskoin joukkoviestimien eričyksenny on se, ku sie piästetäh ilmah vie lehtilöi da žurnualoi karjalan, vepsän da suomen kielil. Karelija-TV-da ruadivoyhtevys piästäy ilmah lähetyksii kanzallizil kielil.

Sportu

thumb|250px|40. purjehvenehien reguattu "Onego-2011" Petroskois

Sportuyhtistykset

Karjalan tazavallan suurin vuitti sportufederacielois on Petroskois.

Sportuobjektat

• Spartak-stadion (Gercenan uuličču, 1).
• Junost’-stadion (Karl Marksan prospektu, 4).
• Lokomotiv-stadion (Mujejärven uuličču).
• Stadion ven. «Машиностроитель» (Lisicinan uuličču, 23).
• Stadion ven. «ПЛМК» (Solomannin piätie).
• Dinamo-stadion (Halturinan uuličču) heitti ruavon vuozinnu 1990.
• Lumi-sportukompleksu (Neglinkan randupiha, 52).
• Fontani-hiihtokohtu (Drevl’anka).
• Lapsien mägihiihton keskus "Gorkaа" (Lososinnoin piätie, 17).
• Tazavallan Kurgan-sportukompleksu, vuvvennu 2009 sie nostettih hiihtoammundukenty (Kurganan ajotie, 1).
• Akvatika-vezi-sportukeskus (Puškinan uuličču, 7).

da muut.

Uskondo

Petroskois ruadau Ven’an pravosluavizen kirikön Petroskoin da Karjalan jeparhii, Riimu-katouline kirikkö, Ingrien l’uterilaine kirikkö da toizet.

Palkindot da arvonimet

• 
  Ven’an poštumarku, vuozi 2003: Petroskoil 300 vuottu
• 
  Ven’an bankan raududengu 3 rubl’ua, revers. Hobju.
• 
  Ven’an bankan mustoraududengu 100 rubl’ua, revers. (2003)
• 
  Ven’an bankan mustoraududengu 10 rubl’ua (2016) Sodakunnivon linnat -sarjaspäi

• 1978 — Ruskien Ruadoflavun kunnivomerki.
• 1999 — Rynnäsmerki ven. «Жар-птица», arvonimi "Linnu, kudai on hyväntahtoi lapsen kohtah"".
• 2003 — Pedri Suuren kunnivomerki.
• 2009 — Jevroupan palkindo.
• 2011 — erilline palkindo kilbailuymbäristön kehittämizes municipualutalovuos Ven’an kunnostettavin linnu- (kylä-)kundu -kilvas- vuvvennu 2010 (nominacii "Ven’an Federacien hallindollizet keskukset da piälinnat".
• 2015 — Ven’an Federacien arvonimi — Sodakunnivon linnu..

Kunnivokanzalazet

Linnalazile, kudamat ollah luajittu suuren panoksen sen kehittämizeh, annetah Petroskoin linnan kunnivokanzalazet -arvonimi.

Ystävyslinnat

Petroskoi ruadau yhteisruaduo ystävyslinnoin kel, kudamien joukos ollah Varkaus da Jovensuu (Suomi), Umeo (Umeå, Ruočči), La-Rošel' (La Rochelle, Frantsii), Dulut (Duluth, Ameriekku), Noibrandenburg da T'ubingen (Germuanii), Mo i Rana (Norviegii). On solmittu yhteisruavon sobimukset nengozien linnoin kel, kui Brest (Valgoven'a), Nikolajev (Ukrainu), Ečmiadzin (Armienii), Alitus (Litvu), Narva (Estounii).

Petroskois kuvatut kinofil'mat

• ven. «Ледоход», 1926.
• ven. «Отпуск в сентябре» (luadii — ven. «Ленфильм»), 1979.
• ven. «Противостояние» (luadii — ven. «Ленфильм»), 1985.
• ven. «Облако-рай» (luadii — ven. «Мосфильм»), 1991.
• ven. «Коля — перекати поле», 2005.
• ven. «Потерянный город» (luadii — ven. «Карелфильм»), 2008.
• ven. «Озеро» (luadii — ven. «Карелфильм»), 2009.
• ven. «Человек из банки» (luadii — ven. «Карелфильм»), 2012.
• ven. «Последний романтик» (luadii — ven. «Карелфильм»), 2017.

Gallerei

• 
  Karjalan tazavallan kanzalline muzei
• 
  Molekula-fontuanu
• 
  Petroskoin valdivonyliopiston kazvisadu
• 
  Voitto-instal’acii Iguzen tulen luo
• 
  Piramida
• 
  Karjalan tazavallan kanzalline kirjasto
• 
  Petroskoin poštu
• 
  Pedri I:n mustopačas Petroskois
• 
  Karjalan kondii
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

Kirjalližus

• Петрозаводск. — Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• Петрозаводск: Указ. лит. / Гос. публ. б-ка; Сост. Е. И. Такала. — Петрозаводск: Б. и., 1980. — 90 с.: ил.
• Петрозаводск: Библиографический список литературы. — Национальная библиотека Республики Карелия, 2003. — 164 с. Arhiivukoupii 7 tuhukuudu 2016 Wayback Machine
• Мулло И. М., Рыбак Е. Д. Петрозаводск: Спутник туриста. — Петрозаводск: "Карелия", 1979—182 с.
• Кондратьев Ф. Г., Верхоглядов В. Н. Петрозаводск. — 2-е изд., испр. и доп. — Петрозаводск: "Карелия", 1984. — 182 с.: ил. — (Города и районы Карелии)
• Петровская слобода / Художник И. Г. Карт.. — Петрозаводск: Карелия, 1981. — 80 с. — 20 000 экз. (обл.)
• Географические названия мира. Топонимический словарь / Отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари; Астрель; АС], 2002. — 512 с. — 3 000 экз. — .
• Рудаков В. Е. Петрозаводск (По поводу двухсотлетия со дня его основания) // Исторический вестник. 1903. Т. 93. С. 600—631.
• Сорокина Т. В., Генделев Д. З. Соборы Петрозаводска / Нац. арх. РК; Оформ. Н. В. Куспак. — Петрозаводск, 1999. — 32 с.: ил.
• Куломаа Юкка. Финская оккупация Петрозаводска, 1941—1944. — Петрозаводск: А. Н. Ремизов, 2006. — 277 с. — ISBN 5-85039-198-8. — перевод с оригинала: Kulomaa, J. Äänislinna. Petroskoin suomalaismiehityksen vuodet 1941—1944. —Helsinki: SHS, 1989.

Linkat

• Географические координаты Петрозаводска Arhiivukoupii 27 syvyskuudu 2016 Wayback Machine
• Официальный сайт администрации Петрозаводска Arhiivukoupii 12 ligakuudu 2020 Wayback Machine (ven.) (angl.)
• Петрозаводский городской округ на сайте Правительства Карелии (ven.) (suo.) (angl.)

	Petrozavodsk Ruwikivarastos