Muan päivy

<table class="infobox infobox- " style="" data-name="Праздник" >Muan päivy

Muan päivy (angl. Earth Day) on nimi, kudamua käytetäh eri tapahtumien kohtah, kudamii pietäh keviäl da kudamien tarkoituksennu on potakoijah rahvahii olemah tarkannu heikon ymbäristön kohtah Mua-planietal. Enzikerdua tapahtuman pidi Muan päivy -verko. On olemas Muan päivän kaksi piäpiendyaigua: kevätkuul (kevätpäiväzentazavuspäivän mail) da 22. sulakuudu. Ližäkse äijät ozanottajat da alguhpanojoukot reknaillah da pietäh monii pidoloi kezäpäiväzentazavuspäiviä vaste, ku suas maksimuallizesti käyttiä lämmiä siädy da rahvahien joudoaigua.

Muan päivy — Päiväzentazavus

Alguudah myöte Muan päiviä pietäh monis mualois kevätpäiväzentazavuspäivänny, ku suas pidiä keviän alguu (Pohjazes muanpuoliškos) libo sygyzyl (Suvizes muanpuoliškos).

Muan päivy — 22. sulakuudu

thumb|right| Puuloin istutus — ekolougine kirjaimikko "Л"-kirjaimen mugah. Ekoaberi-školakilbu, kudai on omistettu Muan päiväle. Petroskoi. 2023. Enzimäine yksinkerdaine akcii piettih sinäpiän vuvvennu 1970 Amierikan Yhtysvallois. Sen lykykäs piendy innosti luadijoi da sit aijas lähtijen sen piendy rodih alallizekse. Kuulužu amierikkalaine poliitiekku da aktivistu senuattoru Geilord Nel’son perusti opastujien joukon Dennis Haijesan johtol (Garvardan yliopiston opastui). Sendäh ku se oli aktiivizien opastujien liikkehien aigu, sih alguhpanoh kiinitettih äijän huomavuo.

Kaččomattah sih, ku senuattoral da hänen abuniekoil ei olluh tarbehekse aigua da resursua joukkopidoloin luadimizekse, niilöi yhtelläh piettih (ezimerkikse, 20 miljonan hengen kulgu da sadoin školien projektah liityndy). G. Nel’sonan sanoin mugah "Muan päivy iče luadi iččie".

Vuvvennu 1971 enzimäzen Muan päivän lykykkähän piendän jälles senuattoru Nel'son ilmoitti "Muan nedälin" (sulakuun 3. nedälin aigah) jogavuodizennu tapahtumannu, kudai rodih kuulužakse Amierikan Yhtysvaldoin rahvahien keskes.

Vuvvennu 1990 Muan päiviä enzikerdua piettih Nevvostoliitos, P’atigorskas.

Muan päivän 20-vuozipäiväkse sovitettih Nevvostoliiton, Amierikan Yhtysvaldoin da Kitain mägihnouzettelijoin yhtehine Everestale nouzendu.

Muan päivän hyvyös roinnuon yhteiskunnallizen da poliittizen aktiivižuon periä Amierikan Yhtysvallois hyväksyttih monii ymbäristön suojeluu koskijoi zakonoi da aktoi (ezimerkikse, kuulužu aktu puhtahas ilmas). Ven'al Muan päiviä pietäh ekolougizien varavoloin suojelupäivien hantuzis.

Vuvvennu 2009 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei ilmoitti Kanzoinvälizen Mua-Emän päivän da piätti pidiä sidä 22. sulakuudu.

Simvouliekku

thumb|Muan flagu Muan flagu ei ole nimin virrallizennu simvolannu. Se on planietan fotokuva kosmosaspäi (täl aigua käytetäh kuvua, kudaman luajittih "Apollonan-17" kosmosantiijustelijat matkal Kuudamazele) muzavansinizel mual. Tavan mugah flaguu käytetäh Muan päivän da toizien luonnonsuojelun, rauhanrakendajien da kanzoinvälizien siviilipidoloin aigah.

Päivän simvolannu on vihandu griekkalaine kirjain Θ (Teta) valgiel mual. Mieldykiinittäi on se, ku esperanton vuozipäivysimvolu on yhtenmoine.

Rauhan kello Muan päivänny

Tavan mugah Muan päivänny eri mualois soittau Rauhan kello, se kehoittau Muan rahvahii rauhan puolistamizeh planietal da yhtehizen koin kaunehuon säilyttämizeh. Rauhan kello on rauhuon, rauhazen eloksen da ystävyön, rahvahan igäzen velležyön da soliduarižuon simvolu. Samal aigua se on potakoičendu ruadoh rauhan da eloksen säilyttämizekse Mual, ristikanzan da kul’tuuran säilyttämine.

Enzimäine Rauhan kello azetettih Yhtistynnyzien Kanzukundien piäfatieras Njy Jorkas vuvvennu 1954. Se valettih raududengois, kudamii lahjoitettih lapset muailman eri manderilpäi, se on Muan rahvahien yhtehizen soliduarižuon simvolu. Sih sulatettih monien mualoin rahvahien kunnivomerkilöi da medaliloi, muuloi arvomerkilöi. Kellos suau lugie: "Olgah yhtehine rauhu kaikes muailmas". Vuvvennu 1996 sama kello azetettih Yhtistynnyzis Kanzukunnis Venas. Rauhan kello on Japounien monis linnois, Germuanien (1989), Pol'šan, Turcien (1989), Meksiekan (1990), Avstrualien (1992), Mongoulien (1993), Filippinoin (1994), Kanuadan (1996), Braziilien (1997), Argentiinan (1998), Ekvadoran (1999), Uzbekistuanan (2003) suuris linnois da toizis mualois.

Ven'al Rauhan kello Muan päivänny -akciedu pietäh vuvves 1998 algajen Nevvostoliiton lendäi-kosmonaftan Nevvostoliiton urhomiehen A. N. Berezovoin alguhpanos da avul Rerihoin kanzoinvälizes keskukses. Muan päivän virrallizis avuajazis Moskovas Sergei Petrovič Kapica sanoi:"… Muan päivy on vastuolližuon päivy meijän planietan, sil eläjien rahvahien ies, iče luonnon ies, kudaman ozannu olemmo myö".

Rauhan kello Muan päivänny -akcien luadijoinnu Moskovas ollah Kanzoinväline kul’tuuran puolistusliigu, Kanzoinväline N. K. Rerihan nimine muzeikeskus, Kanzoinväline gumanituarine K. V. Frolovan nimine Znanije-fondu, Ven’an komonaftiekan liitto, Ven’an K. E. Ciolkovskoin nimine kosmonaftiekan akadiemii. Rauhan kello Muan päivänny -seremounieh otetah ozua Yhtistynnyzien Kanzukundien tiijoituskeskuksen ezittäjät Moskovas, UNESCON Moskovan b’uro, Moskovan halličus, kosmonaftat, tiijon da kul’tuuran tundietut rahvas. Se on tärgei päivy muan kaikkih eläjih nähte.

Linkat

• Первый День Земли в России (СССР) 22.04.1990.
• День Земли в Дарвиновском музее
• Earth Day Network — организация "Сеть "День Земли""
• Парадоксы земных дорог. В День Земли — 20 марта в Международном Центре Рерихов звучал Колокол Мира (23.03.2009)
• "Колокол Мира в День Земли" в Международном Центре Рерихов (26.03.2008)
• Колокол Мира зазвучал в Ярославле
• Голос Твери в защиту Планеты
• Колокол Мира в музее Н. К. Рериха в Новосибирске (25.06.2009)
• Макет стенгазеты "День Земли"