Siirry sisältöön

Maidopyhälasku

On otettu Мегавики-späi

Sivulla Šablonu:Шаблон:Универсальное выпадающее окно РУВИКИ/styles.css ei ole sisältöä. Sivulla Šablonu:Шаблон:Выпадающее окно траст фактор/styles.css ei ole sisältöä.

Материалы библиотеки имени Б.Н. Ельцина

link=|class=notpageimage
Täs kirjutukses on käytetty materjualoi B. N. Jel'cinan nimizen prezidentan kirjaston fondoispäi
Ližiä tieduo

Материалы библиотеки имени Б.Н. Ельцина

Täs kirjutukses on käytetty materjualoi B. N. Jel'cinan nimizen prezidentan kirjaston fondoispäi
Materjualoih

<table class="infobox infobox-Komentosarjavirhe: Moduulia ”Hash” ei ole. " style="" data-name="Праздник" >Maidopyhälasku Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”Infobox” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Transclude” ei ole.

Maidopyhälasku on päivännouzun slavjuanoin perindölline pruazniekku, kudamua pietäh nedälin aigah enne Suurdu pyhiä da kudaman tavois on säilynyh ezihristianskoin slavjuanoin mifolougien elementoi.

Maidopyhälasku on čislas liikkui pruazniekku, se ripuu Äijänpäivän piendypäiväs. Vuvvennu 2025 sidä pietäh 24. tuhukuudu — 2. kevätkuudu[1].

Päivännouzun slavjuanoin rahvahan kalenduaras pruazniekku ozuttau talven da keviän rajua, Lihapyhälaskun da Suuren pyhän rajua[2]. Se on karnavualan vastineh jevrouppalazis mualois. Maidopyhälasku on kui Razvaine tossargi da Lihapyhälasku katoulielazil. Ven’an pravoluavizes kalenduaras sidä sanotah ven. Сырная седмица'.

Maidopyhälaskun simvoloinnu ollah Maidopyhälaskun tytti, ilonpiendät, regyzil čuruandat, rahvahan pruazniekat; ven’alazil — letut da kyrzät, valgoven’alazil da ukrainalazil — varenjiekat, sirniekat da kolodku.

Pruazniekan nimi

Muinas-ven'alazis kirjulähtehis terminöi kannanke ven. масл- merkites Juustonedälii (ven. Сырная неделя) suau löydiä XV vuozisuas algajen: Масленая недѣля, Масленое за́говѣнье, Маслопустъ "pyhäpäivy, kudamas on kielletty maidosyömizien syöndy", Масленица, Масляница "nedäli enne sidä pyhiäpäiviä"[3].

Päivännouzun slavjuanoin murdehis ollah moizet nimet: ven. Масляна, Масляница, Масляная, Масленая неделя, Сырная неделя[2], Мясопуст[4], Сыроястная неделя, Всемирный праздник, Прожорная неделя, Обжорная масленица, Маслено заговенье[5], Блинщина, Блинная неделя[2], Поползуха (ku čiislas liikkuu), Объедуха[2], Честная масленица, Широкая масленица, Весёлая масленица[2], Кривая неделя[2], Боярыня-масленица, Госпожа Масленица[2], Молочная неделя[2], Молочница[2]; poles. Весна, Запускный тыждень, Запустный тыждень, Масленая колядуха, Масленая (неделя), Масленая полизуха, Масленица, Масленый тыждень, Маслоед, Масная, Масница, Масный тыждень, Отпущальная, Прощальный тыждень, Пустый тыждень, Сыропная неделя[2]; belor. Масленіца, Масленка, Масніца[2]; ukr. Ма́сниця, Пу́щення, Сиропу́ст[2], Пироги, Колодка, Колодій, Заговини, Сирний тиждень[2].

Ven’an pravosluavizien kanzoin kielis enne Suurdu pyhiä olijan jälgimäzen nedälin nimi on laihinoittu ven’an kielespäi (эрз. Масинця, Мастя, mokš. Масла, Масланьце, komi Масьленича, udm. Масленча) libo on kiännöslaihinannu: čuvaš. Ҫăварни[6], kr’ašensk. tat. Май чабу атнасы, mar. Ӱярня — "voinedäli"[7], komi Йöввыв "maidohine", udm. Вöйдыр "voin aigu", hak. Сарығ хаях улукун "havvotun voin aigu", osiet. Урсы къуыри "maidosyömizien nedäli"). Toine kielivariantu liittyy heboloil ajelendah — эрз. Кирякшчи "Ajelendupäivy", komi Гажа валяй "ilokas ajelendu", kr’ašensk. tat. Кәтәйсә итү "ajella", hak. Чылғаях, alt. Дьылгайак "luistelikko". Erähil rahvahil kevätkuudu sanotah "Maidopyhälaskun kuukse" (čuvaš. Ҫăварни уйăхĕ, mar. Ӱярня тылзе).

Taboin roindu

Enzimästy kerdua Maidopyhälaskus mainitah XVI vuozisual, ga Lihapyhälaskus sanotah vie Lavrentjevan aigukirjas, konzu kuvatah morinduaigua Kijevas vuvvennu 1092: "яко продахомъ корсты (гробы) от Филипова дне до мясопуста 7 тысячь"[8]. thumb|190px|left|Piiteri. Maidopyhälasku mägilönke 1860-luvul Vs. F. Milleran[9] da B. A. Ribakovan mielen mugah[2] ezihristianskoinnu aijannu Maidopyhälaskun piendy sovitettih kevätpäiväntazavole, kudai äijil kanzoil, kudamat käytetäh päiväzen kalenduarua, on uvven vuvven allunnu. Tämän gipotiezan mugah uvven vuvven piendy da talven kaimuandu siirrettih sit kevätkuun 22.—24. päivis aijembazikse aijoikse, ku käyttöh otettih Hristossah uskoh kuului Suuri pyhä, kudaman aigua ilonpiendy oli kielletty.

Enne vallankumovustu ruadanuot tutkijat oldih sidä mieldy, ku Maidopyhälaskun juurinnu on paganallizen uskon pruazniekku "žiivattoin jumalan" Volosan nimeh. I. M. Snigir’ov kirjutti: "liennego maidopyhälasku, kudai on Valassin päivän mail, olluh Volosan pruazniekannu. Voil, kudamua annettih hänele verhoinnu, sanottih volosan libo voložjan voikse"[10]. N. Dubrovskii[2] pani merkile sen, ku äijät maidopyhälaskun tavat ollah ihan talveh kuulujat da niilöi ei voi pidiä keviäl, sendäh net tuldih Valasinpäiväspäi, konzu Valasil "pardugi on vois".

thumb|right|"Rahvahan pruazniekku Maidopyhälaskun aigah Admiralteiskoil lagevol Piiteris". K. J. Makovskii, 1869.

Nevvostoliiton etnogruafies kaikkien hyväksytynny oli mieli sit, ku Maidopyhälasku on talven da keviän yhtistäi rengas da raja niilöin välil[2], silloi kaimattih talvie — pimevyön da kuolendan jumalua — da vastattih kevätty, kudai toi lämmiä, valguo, luonnon havačundan[2]. Pruazniekkua piettih muinazen "sol’arnoin kul’tan perindönny", kudaman jiännöksenny ollah tulirobl’ot da palai seibähäs ratas[2][2].

Nevvostolaine folkloristu V. J. Propp oli sidä mieldy, ku Maidopyhälaskun taboin piätarkoituksii on muaperävägevyön nostatandu, ku ies oldih peldoruavot[2]. Pruazniekan simvolannu on Maidopyhälaskun tytti, mi on arkaistizen kuolijan da elavujan jumalan jiännöksii. Maidopyhälaskun tytti Propan mugah on muaperävägevyön keskikohtannu da sen kaimuandutavois siirrettih niilöi muale: tuhkat tytis libo iče revitetty tytti levitettih peldoloi myöte[2]. Muanruadajah niškoi muanvägi ole kaikis tärgevin, sendäh häi oppi vaikuttua sih[2]. Semmite tärgei se oli keviäl, konzu mua havaččuu talviunes da rubieu vihoittamah. Maidopyhälaskun tytin poltandu sežo tarkoittau vahnan da hudrevunnuon muaväin hävitändiä, surmua tulieh roindah nähte.

Muanväin nostatandah V. J. Propp liittäy Maidopyhälaskun pominoičendupuolen. Tuonilmazih siirdynyöt ezi-ižät muanruadajien mielen mugah oldih yhtel aigua toizel ilmal dai muas, sendäh voidih vaikuttua sen muavägeh. Ei suannuh sit suututtua ezi-ižii, heidy pidi mustella da kunnivoija. Maidopyhälaskun aigah sih niškoi ollah omat tavat: kulakkutorat, račastandat da muut, toiči — kalmoile käyndät, ainos — tävvet stolat, kudamil oli vältämättäh lettuu, kudamat nygözien rahvahien mieles ollah Maidopyhälaskun piäsimvolannu. Hos duumaijahgi, ga letut nikonzu ei oldu slavjuanoil päiväzen simvolannu[К 1]. V. J. Propp panou merkile sen, ku letut oldih ritualusyömizenny mustajazis da sen tarkoitukses niilöi käytettih Maidopyhälaskunnu da Rastavansynnynpäivänny[2][2]. Lettuloin pominoičendukäytändän pohjannu on niilöin adamanaiguine luajndu[2].

F. V. Sičkov. Pruazniekuilot

Tutkijat löytäh samoi juurii päivänalasku-jevrouppalazel karnavualal da ven’alazel maidopyhälaskul[2]. Ulgomualaine, kudai Ivan Groznoin aigah oli Moskovas, kirjutti: "Maidopyhälasku mustoittau itualielastu karnavualua, kudai samal aigua da samah tabah työndyy… Karnavualu eruou Maidopyhälaskus sil, gu Itualies yöt da päivät sil aigua kävväh vardoiččijat da ei anneta liijakse bauhie, a Moskovas iče vardoiččijat juvvah viinua da yhtes rahvahanke bauhitah"[2].

Nygyaijan folkloristan A. B. Morozan mielen mugah ei ole pohjua sille, ku pruazniekal on paganalline alguperä. Maidopyhälaskun tavois ellendetäh uvvelleh sen, min kehoittau kirikkö. Nimenomah pyhiä pietäh perindöllizes kul’tuuras syömizenrajoituksennu, sendäh sidä enne pidäy syvvä enämbi. Piäpiirdeh, kudamas vihjatah paganallisttu pohjua, on Maidopyhälaskun tytin luajindu da poltandu. Toziazies tädä tyttii ei pietty nikonzu idolannu, a iče taval vikse ollah kižajuuret[11].

Maidopyhälaskun piendy karjalazil

К. Križanoskii. Prosken’n’upäivy muanruadajien perehes. XIX vuozisada

Maidopyhälaskunedäli on jälgimäine nedäli enne Suurdu pyhiä, konzu suau syvvä argie. Täl nedälil syödih liharokkua da kalakurniekkua, joga talois pastettih val’l’oidu, kyrziä, čupukkua.

Maidopyhälaskunnu kaimattih talvie da vastattih kevätty. Nuoret dai vahnat täl aigua čurattih mäis: nuoret piettih iluo, a vahnembi polvi pitkiä pelvastu čurai. Uskottih, midä loitombakse čurnit, sidä pitkembi pelvas kazvau dai talvi teriämbäh keviäh päi kiändähes.

Joga Maidopyhälaskunedälin päiväl on oma nimi da omat ruavot. Enne enzimässargen vastattih gostii, tossargen čurattih regyzil, ajeltih hebozil, suksiteltih. Kolmanpiän tavoitettih enämbän pastua. Nellänpiän da piätteniččän piettih anopin da muatuškan illaččuloi, suovattan — navon päivy- da ildukeččoloi. Pyhäpäivy oli prosken’n’upäivy. Sinäpiän omat da tuttavat otettih toine toizel prosken’n’ua, sanottih: "Prosti minuu, gu midä lienne pahua puutui ruadua libo sanuo konzu". "Jumal prostikkah! Dai sinä minuu prosti!", kuuluu vastah. Emändäl pidäy olla ainos jalloil maidopyhälaskupyhänpiän, ku pelvahat oldas šuoriet. Gu mennöy pitkälleh, sit net pelvahat mennäh lagoh, ku istavunnou, st tullah viärikse[12].

Maidopyhälaskun ennustukset

  • Pyhälaskunnu ku ombelet, sit sormii rubieu ajamah kogo vuvven.
  • Maidopyhälaskun nedälil ku rien jällen kattau lumel, sit rodieu gribavuozi.
  • Gu pyhälaskunnu tuuččai da Blahvešen’n’annu oli merituuli (toimi. tuuli Luadogaspäi), sit rodieu kalakezä.
  • Maidopyhälaskunnu ku ollou päivänpasto, sit tulou poudu vierdoaigu (kaskenpoltanduaigu).
  • Maidopyhäskun ildazel olles kudai jägimäzekse syömäh jiännöy da ku hänen vie stolas olles vieras tullou pertih, ei syöjy elä toizeh maidopyhälaskussah.
  • Maidopyhäskun pyhänpiän jätetäh stola kabrastamattah, stolas nostah hedi syöndän loppiettuu, ku tyttäret ei jiädäs vahnoikse neidizikse.
  • Maidopyhälaskun pyhänpiän astiet pezemättäh jätetäh stolale da syömizet, ku vil’l’oih ei kazvas ohtoidu da heiniä.
  • Lihasuovattu on pokoiniekkoin pruazniekku, a lihapiätteniččy on muga kallis päivy[12].

Maidopyhälasku tajois

  • ven. «Не всё коту масленица»  — Aleksandr Ostrovskoin ozutelmu (1871)
  • ven. «Ишь ты, Масленица!» — ohjuajan Obert Saak’ancan piirustettu piirdofil’mu (1985)
  • ven. «Сибирский цирюльник» — ohjuajan Nikita Mihalkovan fil’mu (1998). Maidopyhälaskun piendän oza Ven’al vuvvennu 1885
  • ven. «Февраль. Масленица»  — "Vuvvenaijat" — P. I. Čaikovskoin fortepianosarju
  • ven. «Проводы Масленицы» — N. A. Rimskii-Korsakovan Lumineičoi-ouperan oza
  • ven. Народные гулянья на Масленой  — kuva I. F. Straviskoin balietaspäi ven. «Петрушка»
  • ven. «Масленица»  — Boris Kustodijevan kuva (1916)
  • ven. «Взятие снежного городка» — Vasilii Surikovan kuva (1891)

Huomavukset

Kommentuariet
  1. ↑ Подобный научный миф возник в середине XIX века благодаря деятельности "мифологической школы", и главным образом А. Н. Афанасьева. Он же приводил метафору, сравнивающую месяц с круглым блином: "Свети, месячку, свети ясно, як млынске коло"; "зойди, месячку, так, як млынске коло". См.: Афанасьев А. Н. Поэтические воззрения славян на природу. Т. 3. М., 1995.Komentosarjavirhe: Moduulia ”якорь” ei ole.

Komentosarjavirhe: Moduulia ”Check for unknown parameters” ei ole.

Lähtehet
  1. ↑ Масленица в 2025 году: даты, приметы, традиции, названия дней праздничной недели, Lenta.RU (2025-02-24). Kačondan päivymiäry: 24. tuhukuudu 2025.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 2,25 2,26 Komentosarjavirhe: Moduulia ”Transclude” ei ole., с. 194. Cituattuhaireh: Virheellinen <ref>-elementti; nimi ”_Komentosarjavirhe: Moduulia ”Hash” ei ole.” on määritetty usean kerran eri sisällöillä
  3. ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
  4. ↑ Масленица Arhiivukoupii 25 oraskuudu 2012 Wayback Machine // Российский этнографический музей
  5. ↑ Народное образование. — Изд-во "педагогика"., 1990. — 790 с.
  6. ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
  7. ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
  8. ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
  9. ↑ Миллер Вс. Русская масленица и западноевропейский карнавал. М., 1884. С. 39.
  10. ↑ Историко-астрономические исследования, Том 7 — М.: Государственное издательство физико-математической литературы, 1961. — 420 с. — С. 86.
  11. ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
  12. ↑ 12,0 12,1 Огнева, О. В. Праздники и будни : карельский народный календарь / Ольга Огнева, Алексей Конкка. — Издание 2-е, исправленное и дополненное. — Петрозаводск : Verso, 2013

Komentosarjavirhe: Moduulia ”Check for unknown parameters” ei ole.

Kirjalližus

Linkat

Komentosarjavirhe: Moduulia ”External links” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”Navbox” ei ole.

Lähteh - "https://olo.megawiki.ru/w/index.php?title=Maidopyhälasku&oldid=5354"