Lyydin piämurreh
<table class="infobox infobox-Komentosarjavirhe: Moduulia ”Hash” ei ole. " style="" data-name="Язык" >Lyydin piämurreh Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”Infobox” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Transclude” ei ole.
Lyydin piämurreh (ven. Людиковское наречие) on karjalan kielen eräs kolmes piämurdehes. Se on lyydiläzien omannu kielenny. Lyydikse pagizijat eletäh Oniegujärvie pitkin kaijal 220 kilometrin piduhizel alovehel pohjazespäi suveh — nygözien Priäžän, Kondupohjan, Onieganrannikon da Anuksen piirin alovehel[1].
Histourii da alguperä
Kielen alguperä vie ei ole tarkah tutkittu, piälimäzenny pietäh versiedy sit, ku se oli roinnuh keskiaijan karjalan kielen pohjal vepsän kielen suures vaikutukses.
Lyydin piämurreh kuuluu suomi-ugrilazien kielien baltiekkumerensuomelazien kielien joukkoh, se on Komentosarjavirhe: Moduulia ”Не переведено” ei ole.. Kieles on äijy vahnua vepsänkielisty laihinsanua.
Vuvves 2008, kodvazen aigua, Petroskois ilmah piästettih Lyydilaine-lehtie lyydin piämurdehel da ven'an kielel.
Kirjutustu da runuo lyydin piämurdehel suau lugie karjalankielizes Oma Mua -lehtes.
Vuvves 2020 lyydii virrallizesti opastetah ilmazil kursiloil Petroskois Karjalazien, vepsäläzien da suomelazien resursukielikeskukses. Sidä enne kaksi vuottu kursiloin järjestäjinny oldih innostunnuot omatahtozet[2].
Kirjukieli
Tarkua tieduo lyydin kirjukielen rodivundas ei ole, XIX vuozisual se oli Komentosarjavirhe: Moduulia ”Не переведено” ei ole. pohjal, vuozinnu 1930 otettih käyttöh Komentosarjavirhe: Moduulia ”Не переведено” ei ole..
Vuvvennu 2007 Karjalan tazavallan halličus hyväksyi karjalan kielen uvven kirjaimikon[3]. Se on yhtehine kaikile murdehile. 29. oraskuudu vuvvennu 2014 uudeh kirjaimikkoh hyväksyttih muutokset, sih ližättih c-kirjain[4]. Kirjaimikko rodih moine:
| A a | B b | C c | Č č | D d | E e | F f | G g | H h | I i |
| J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p | R r | S s | Š š |
| Z z | Ž ž | T t | U u | V v | Y y | Ä ä | Ö ö | ʼ |
Ven'al enzimäzenny lyydin murdehen opastajannu da enzimäzen lyydin murdehen ABC kird' -opastuskniigan luadijannu oli kuujärveläine Lidija Potašova. Vuvvennu 2023 Kuujärvel azetettih mustolaudu hänen kunnivokse[5].
Murdehet
Lyydin piämurdehes eroitetah moizet murdehet:
- pohjaslyydi;
- keskilyydi;
- suvilyydi;
- kuujärven murreh[1].
Lyydikse pagizijat eletäh Karjalan tazavallan Kondupohjan piiris, Priäžän kanzallizes piiris, Onieganrannikon piiris da Anuksen kanzallizen piirin Kuujärven kyläs.
Ven'an kielittiijos on tavannu pidiä lyydii karjalan kielen piämurdehennu, suomelazethäi kielimiehet pietäh sidä iččenäzenny kielenny. UNESCON julatus Muailman varavonalazien kielien atlasas (angl. Atlas of the World’s Languages in Danger) lyydii sežo azetetah iččenäzien kielien joukkoh.
Lyydin murdehen tutkijat
- Juho Kujola;
- Aimo Turunen;
- Pertti Virtaranta;
- Eino Leskinen;
- Aleksandr Barancev;
- Aleksandra Rodionova.
Lyydin piämurrehtu akkiloiččijat yhtistykset
- Suomes toimii Lyydiläine seuru;
- "Karjalan lyydiläzet" Petroskois;
- Pyhärves toimii Pyhärven juuret -yhtistys;
- Lyydin taloi Petroskois.
Lyydikse kirjuttajat
- Miikul Pahomov;
- Aleksandra Rodionova.
Huomavukset
- ↑ 1,0 1,1 Народы Карелии : историко-этнографические очерки. — Петрозаводск: Периодика, 2019. — 752 с.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
Komentosarjavirhe: Moduulia ”Check for unknown parameters” ei ole.
Kirjalližus
- Баранцев А. П. Фонологические средства людиковской речи (дескриптивное описание). — Л.; "Наука", 1975—280 с.
Linkat
- Родионова А. П. Об исследовании людиковского наречия карельского языка в Карелии
- Людиковские материалы в Открытом корпусе вепсского и карельского языков
- Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия
- Электронная коллекция изданий на карельском языке
Komentosarjavirhe: Moduulia ”Navbox” ei ole.