Akseli Gallen-Kallela
<table class="infobox infobox-Komentosarjavirhe: Moduulia ”Hash” ei ole. " style="" data-name="Persounu" >Ilmaisuhaireh: Vuottamatoi < operuattoru.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”Infobox” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Transclude” ei ole. Komentosarjavirhe: Moduulia ”CategoryForProfession” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”Wikidata/category” ei ole.
Akseli Gallen-Kallela (suom. Akseli Gallen-Kallela, ven. Аксели Галле́н-Ка́ллела; 26. sulakuudu vuvvennu 1865, Pori, Suomi — 7. kevätkuudu vuvvennu 1931, Stokgol'mu, Ruočči), Suomen ruoččilastu alguperiä olluh taidomualuaju. Vuozien 1880—1910 kanzallizen romantizman da pohjazen modernan merkittävii mualuamistaijon ezittäjii[1]. Suomelazen kanzallizen liikkehen hyvyös vaihtoi oman ruoččilazen sugunimen «Gallen» suomenluaduzekse — «Kallela» da yhtisti sugunimen mollembat kirjutustavat kaksinazeh sugunimeh.
Gallen-Kallelan tundiettuvii tevoksii ollah "Sammon tavondu", "Ad Astra", "Sampon puolistus", "Kullervon kirovus", "Symposion", "Brihačču da varoi" da "Lemminkäzen muamah". Kuvien ližäkse häi mualai freskoi, taidogruafiekkua, oli tekstiili- da pertilomuloin dizainerannu.
Eloskerdu
Oli roinnuhes Björneborgas (Poris) juristan pereheh. Vuvves 1881 opastui Helsingforsas, vuvvennu 1882 rubei opastumah Adol’f fon Bekkeran yksittäzes Akadiemies[2], a vuvves 1884 — Žulianan akadiemies (franc. Académie Julian) Pariižas. Hänen aijembazet mualavukset («Brihačču da varoi», 1884, «Enzimäine urokku», 1889, Atenium, Helsinki) erotah suomen rahvahan eloksen da luonnon tarkal realistizel kuvuamizel.
Vuvves 1909 vuodessah 1910 matkusteli perehenke Brituanien Päivännouzun Afriekkua myöte (nygöi Keenii)[3].
Vuvvennu 1918 Gallen-Kallela da hänen poigah otettih ozua Suomen kanzallizeh voinah. Myöhembä generualu Mannergeimu kehoitti Gallen-Kallelale luadie flaguloin, valdivollizien simvoloin (Uhtuon tazavallan gerbu da flagu, Suomen Valgien rouzan ordenu, Vällyön Ristan ordenu) da iččenäzen Suomen uniforman dizainua. Vuvvennu 1919 händy pandih Mannergeiman adjutantakse. Taidoilii luadi suomelazen forman vuvven 1919 veičen, kudamua valmisti Fiskars-laitos.
Gallen-Kallela avvutti da kannatti nuordu taidoilijua Aleksandr Ahola-Valuo, puolisti händy viäritändöis kommunistoinke yhtevykses.
Vuvven 1923 talvikuus vuvven 1926 oraskuussah taidoilii eli Amierikan Yhtysvallois, kus avavui hänen kuvien ozuttelu.
thumb|center|Gallen-Kallelan muzei Tervaspääs, Espoo
Häi kuoli kouhkoloin žuarah Stokgol’mas 7. kevätkuudu vuvvennu 1931, konzu tuli järilleh luvendolpäi Kopengagenaspäi.
Vuvvennu 1961 hänen kodi-stuudies Tervaspääs, Espoos luajittih Gallen-Kallelan muzei[4].
Luomisruado
thumb|right|250px|Sampon puolistus
Vuozinnu 1890 Gallen-Kallela rubieu mualuamah kuvii karjal-suomelazen kanzallizen Kalevala-eeposan mugah (kolmeozaine kuva «Legendu Ainos», 1891, «Lemminkäzen muamah», 1897, — Ateniumas; ofortat, kuvat).
Petroskoilaine filoulogu Anita Dunkers sanoi, ku:
Komentosarjavirhe: Moduulia ”Ifempty” ei ole.
thumb|right|230 px|Uhtuon tazavallan lippu, 1920—1922 Omas luomisruavos taidoilii käytti modernan simvouliekkua da taidotaboi, mi hyvin nägyy mualavuksien sarjas: Juzeliusan mavzoleis Poris (1901—1903) da suomelazes paviljonas Muailman ozuttelus Pariižas (1900). Nämmis ruadolois kuvastutah hänen poliittizet nägemykset: Ilmoilline kyndäy madopelduo -freskas yhtel mavol on tsuarin venču piäs, sit nägyy taidoilijan tahto nähtä välliä Suomie. Samal aigua Gallen-Kallela luadi realistizii ymbäristökuvii («Imatra talvel», 1893, Atenium), portriettoi (Maksim Gor’koin, 1906, Atenium), kuvii kniigoih niškoi (Aleksis Kiven Seiččie vellesty -romuanu, 1906—1907). Vuozinnu 1920 häi luadi Päivännouzun Afriekale omistetun mualuamissarjan.
Akseli Gallen-Kallelan tevoksii pietäh kanzallizen romantizman da pohjazen modernan merkittäviminny ruadoloinnu Suomes[1].
Kirjalližus
- Komentosarjavirhe: Moduulia ”Публикация” ei ole. // Komentosarjavirhe: Moduulia ”Публикация” ei ole.. — Komentosarjavirhe: Moduulia ”String” ei ole. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
- Галлен, Аксель Вальдемар. — Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Васильева Е. Национальная романтика и интернациональный стиль: к проблеме идентичности в системе финского дизайна // Человек. Культура. Образование. 2020, 3 (37), с. 57 — 72.
- Левинсон А. Аксель Галлен: Суждение о характере творчества и произведениях художника. С 35-ю репродукциями. — СПб.: Пропилеи, 1908. — 45 с.: ил., 3 л. ил., портр.
- Сто замечательных финнов. Калейдоскоп биографий. Хельсинки: Общество финской литературы, 2004. — 814 с.
- Kämäräinen E. Akseli Gallen-Kallela: Katsoin outoja unia. Helsinki Porvoo Juva: WSOY, 1994.
- Martin T.; Pusa E. Akseli Gallen-Kallela, 1865-1931. Tarvaspää: Gallen-Kallela Museum, 1985.
Huomavukset
- ↑ 1,0 1,1 Васильева Е. Национальная романтика и интернациональный стиль: к проблеме идентичности в системе финского дизайна // Человек. Культура. Образование. 2020, 3 (37), с. 57 — 72. Arhiivukoupii 30 ligakuudu 2022 Wayback Machine
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
- ↑ Komentosarjavirhe: Moduulia ”CiteWeb” ei ole.Komentosarjavirhe: Moduulia ”check for unknown parameters” ei ole.
Komentosarjavirhe: Moduulia ”Check for unknown parameters” ei ole.
Linkat
- Komentosarjavirhe: Moduulia ”String” ei ole. Энциклопедия натюрморта. — 2002.
- Дорофеева Е. Образы «Калевалы» в изобразительном искусстве. Arhiivukoupii 4 kevätkuudu 2016 Wayback Machine
- Официальный сайт музея Галлен-Каллелы Arhiivukoupii 20 heinykuudu 2011 Wayback Machine (suo.) (angl.)